[artemisia]

Linux, kullanıcılarıyla buluştuğu 1991 yılından beri kendine saygın bir yer edinmiş ve haklı bir kullanım yaygınlığı bulmuştur. Linux, diğer UNIX türevlerine benzer şekilde çok kullanıcılı, çok görevli bir işletim sistemidir. Diğer UNIX'lerin aksine Internet üzerinden ücretsiz dağıtılması, hızla gelişmesini sağlamış, dünya üzerinde milyonlarca (1999 yılı tahminlerine göre 15 milyon) destekçisi olmasına neden olmuştur.
Linux, geniş bir donanım desteği ile geliyor ve 16 işlemciye kadar verdiği destekle yüksek oranda ölçeklendirilebilirlik sunuyor. 386 ve üzeri tüm işlemcilerde çalıştığı gibi 1992'den beri sürat rekorunu elinde bulunduran Alpha iilemcilerde de rahatlıkla kurulabiliyor.

Linux ücretsiz olarak dağıtılıyor. Bunun anlamı, Internet'ten kaynak kodu da dahil olmak üzere çekirdek kodunu indirebilir ve derleyebilirsiniz. Sadece çekirdeğini değil, GNU lisansı altında verilen onbinlerce yazılım da ücretsiz temin edilebiliyor. Kaynak kodunun, işletim sistemiyle birlikte verilmesinin büyük önemi var. Serbest yazılım felsefesi içindeki özgürlük, size elinizdeki yazılımı yazar isim hakkını gözeterek değiştirme ve yeniden dağıtma hakkı verir.

Linux'un gelişmiş grafik arayüzü, görsel uygulamaların çalıştırılması için hızlı bir ortam oluşturuyor. Kolay uygulama geliştirme araçları, ağ üzerinden veri iletişimini, kullanıcıyla etkileşimi, veri tabanı yaratılmasını ve yönetimini, web uygulamalarını çok kolay bir hale getiriyorlar. Linux'u alırken yanında gelen uygulama yazılımlar? artık tam teşekküllü denilecek kadar geniı ve gelişmiş yaı?dadır.

Linux, aynı disk üzerindeki işletim sistemleriyle uyum içinde çalışabilir. Bilgisayarın açılışı esnasında dilediğiniz sistemden başlayabilirsiniz. Linux'un DOS, FAT16, FAT32 dosya sistemi uyumluluğu yanında DOS programlarını çaış?tırmak için DOSEMU, Windows programlarını çalıştırmak için VMware, Wabi ve Wine programları vardır.

Aşağıda Linux'un temel parçalarını ve bunların özelliklerini göreceğiz.

Çekirdek : Linux'un çekirdeği bir bakıma sistemin beyni sayılabilir. Çekirdeğin adı "Linux"tur, ancak pek çok kişi tarafından tüm dağıtıma verilen ismin "Linux" olduğu zannedilir. Dünya üzerindeki dağıtımlar 1999 itibariyle 40'ın üzerindedir. Ancak hepsi aynı çekirdeği kullanır, değişen tek şey dosya ve dizin yapısı, dağıtıma giren belgeler, paketler, dağıtımın fiyatı ve dağıtımın hedeflediği kullanıcılardır.

Birden çok kullanıcı desteklemesi : Linux, dizayn aşamasından bu yana hep birden çok kullanıcıyı desteklemek amacıyla yazılmış ve buna göre programlanmıştır.

Birden çok görevin aynı anda yapılması : Linux, birden çok görevin aynı anda yapılmasına olanak veren bir sistemdir.

Kararlılık : Linux, 1.0 sürümünün Internet sitelerine konulduğu 14 Mart 1994 yılından beri beta denemelerini geçmiş ve kararlı bir yapıya bürünmüştür.

Çok işlemcili SMP desteği : Linux'ta Intel ve SPARC platformlarında mevcuttur. Sürüm numarası 2.0 ile başlayan çekirdekler açılırken sistemde kaç tane işlemci olduğunu bulur ve buna göre kendisini ayarlar.

Linux ve ağ teknolojileri : Linux, doğrudan doğruya Internet'e hazır olarak bağlanabilmesi için TCP/IP desteği ile gelir. Bu sayede TCP/IP konulan diğer bilgisayarlarla ve işletim sistemleriyle rahatça anlaşabilir. TCP/IP'nin yanında NetBEUI, Samba (Windows makinalarının birbirleriyle konuşmak için kullandıkları protokol), Appletalk (Macintosh) gibi protokoller de desteklenir.

Güvenlik mekanizması : Linux, 386 ve üstü işlemcilerde korumalı kipte (protected mode) çalışır. Böylece bu kipin özelliklerinden sonuna kadar faydalanır.

Grafik arabirimi : X Window (kısaca X) adı verilen ve MIT'te geliştirilen grafik arayüzü, Linux'ta sadece metin ekranda çalışmak istemeyen kullanıcılar için ilginç sayılabilecek bir yazılımdır. X altında farklı ruhlara hitap eden, değişik görüntüler sunan pek çok pencere denetleyici vardır.

Donanım gereksinimleri
Linux'un daha önce de belirttiğimiz gibi donanımdan sonuna kadar faydalanması neticesinde son derece düşük donanım maliyeti vardır. Desteklediği kartlar piyasada her an bulunabilir cinstendir.
En düşük donanım ihtiyacı
386 SX/16 işlemci ve 4Mb RAM
En az 150 Mb boş disk bölümü ve bir takas bölümü
Kullanılabilir donanım ihtiyacı
Bir Pentium işlemci
32Mb RAM
1.5 GB boş sabit disk alanı ve bir takas alanı
iyi bir grafik ekran görüntüsü alabilmek için en az 1 ya da 2Mb bellekli ekran kart?

Fare (PS/2, Microsoft, Mouseman)

Desteklenen donanımlar
CPU (MıB - Merkezi işlem Birimi)
386 ve üzeri Intel uyumlu tüm işlemciler (386, 486, Pentium, PentiumII, Pentium Pro, Celeron ve türevleri) ile değişik üreticilerin dağıttığı Intel uyumlu işlemcilerde (AMD, Cyrix) Linux sorunsuz olarak çalışabilir. Amiga'larda kullanılan Motorola işlemcilerde de (68020, 68030, 68040 ve 68060) Linux çalışabiliyor. Bunların yanında daha gelişmiş sayılan DEC Alpha, SPARC, StrongARM, MIPS, HP PA-RISC ve PowerPC (Macintosh'larda kullanılan) işlemcilerde de Linux kurulmuştur.
Mimari
ISA, EISA, VESA ve MCA (IBM PS/2'lerde kullanılan Micro Channel Architecture) mimarilerindeki anakartlar desteklenir. Yerel veri yollarından VLB ve PCI da Linux ile sorun çıkartmadan çalışacaklardır.
Bellek
4 GB'a kadar RAM desteklenmektedir.
Sabit disk
EIDE ve IDE diskler ile MFM ve RLL'e sahip 8 ve 16 bitlik sabit disk denetleyicileri Linux tarafından desteklenir. Benzer şekilde SCSI denetleyicisi desteklenen (Advansys, Adaptec AHA 1542, 1522, 1740, 27xx ve 29xx gibi) tüm SCSI sabit disk ve CD-ROM'larla Linux altında çalışabilirsiniz. CD-ROM aygıtlarından Matsu****a/Panasonic, Mitsumu, Sony, Soundblaster, Toshiba ve ATAPI gibi türler de desteklenenler arasındadır.
Ekran
Metin ekranlarda SVGA, VGA, EGA, CGA veya Hercules kartlar ile X Window grafik ekranı altında S3, ATI Mach8/32/64, Trident, ET3000/4000, Paradise, Cirrus Logic gibi kartlar desteklenir.
Ağ kartlar?
Onlarca tip ethernet kartı desteklenir ve halen bu liste gittikçe artmaktadır. 3COM, WaveLAN, Western Digital, D-Link, Intel, DEC, HP, AMD, Zenith firmalar?nın ürettiği kartların çok büyük bir çoğunluğu tanınabilir. Genellikle en sık kullanılan ethernet kartlar? NE2000 ve 3COM uyumlulardır.
16450 ve 16550 UART tabanlı seri kartlar ve tüm asenkron modemler Linux altında çalışır. Internal (makinanın içine takılan) veya external (makinanın dışında duran) modemler ile Linux yardımıyla Internet'e bağlanabilirsiniz. Winmodem'leri Linux ile birlikte kullanamazsınız. ISA modemler Linux ile sorunsuzca çalışır.

Ses kartlar?
Linux, SoundBlaster, ProAudio Spectrum, Gravis Ultrasound, AWE 32/64, Sound Blaster Live gibi en son çıkmış ses kartlarını destekler.
Yazıcılar
Linux'un yazıcı desteği nispeten kısıtlıdır. Windows uyumlu olduğu söylenen birtakım yazıcılar Linux altında çalışmazlar. Aslında temel bir kural olarak şunu belirtebiliriz ki paralel veya seri porta takılan her yazıcı ve çizici, sürücüsü olduğu sürece Linux tarafından desteklenir. Hatta bir yerel ağ üzerinden bu yazıcılar birden çok makinaya paylaştırılabilir.
Fare
Linux, Microsoft, Mousesystems ve Logitech serial mouse, ATI XL, Logitech ve Microsoft busmouse ile PS/2 mouse desteklenir.