Anakart biosunun nasıl update edilmesi gerektiğini anlatıp, bu işlem bir şekilde başarısız olursa ne gibi çözümler üretebileceğimize (hotflash) değineceğiz.
Bu yazı kapsamında yapılan bütün işlemler, kişinin kendi sorumluluğunda olup, ne yazının yazarını ne de
www.hardwaremania.com’u kesinlikle yükümlülük altına sokmamaktadır. Eğer kendinize bu konuda güvenmiyorsanız, mutlaka bu işlemleri işini bilen birine yaptırın.
Öncelikle bios güncellemeyi ekran kartı sürücüsünü güncelleme işlemi gibi düşünmeyin. Eğer her şey güzel gidiyorsa ve bios' tan kaynaklanan bir sorun yoksa sadece can sıkıntısından bu işlemi yapmayın. Çünkü basit gibi gözükse de olabilecek herhangi bir terslik durumunda bilgisayarınız boot edilemez duruma gelebilir.
Sorunun bios güncellemesiyle çözüldüğüne kesin eminseniz o zaman kolları sıvamaya başlayabilirsiniz.
Yapılacak ilk iş arama motorlarından anakartınızın tam modeline uygun olan bios u bulmaktır. Anakartınızın resmi sitesinden şaşmamaya çalışın. Ben bu siteden güncelleme yaptım sistem canavar gibi oldu laflara pek gelmeyin bir ilaç her hastaya farklı tepki verebildiği gibi bu da ters bir etki yaratabilir.
Bios dosyası genellikle
.bin uzantılı bir dosyadır ve büyük ihtimalle ya
256K ya da 128K olacaktır.
Bu dosyayı bulduktan sonra ihtiyacınız olan iyi bir bios yazma programıdır. Gigabyte, Abit gibi anakart üreticileri kendi sitelerinden bios yazma programları download’ una izin verir. Hatta bu programların bazıları Internet üzerinden size uygun biosu bulup boarda yazarlar.
Bunun yerine uniflash.org adresinden uniflash programını indirmeniz daha iyi olacaktır.İnternet sitelerindeki autoupdate’ ler bazen uyumsuz çalışabiliyor. Bu program kodlu bir program, oldukça yoğun olarak da kullanılmakta, birçok anakart ve birçok bios chipini desteklemektedir.
Şimdi yapmanız gereken ise kendinize boot edebilir bir disket oluşturmak. Bios güncelleme işini bu disket üzerinden yapacağız. Bunun için elinizin altında bir dos sistem varsa bir disket formatlayıp onun üstüne sys a: komutu ile sistemi taşıyabilir boot edebilir hale getirebilirsiniz.
Veya Internet üzerinden, FreeDos tabanlı bir bootdisk indirip bunu kullanabilirsiniz. Benim tavsiyem TechW0rm Boot Disk, Google´da biraz ararsanız bulursunuz. Bios yazmak dışında CD desteği ile dos açmak, GNU/Linux partisyonları düzenlemek vs. gibi işleri yapmak için de ideal.
Yalnız burada dikkat etmeniz gereken nasıl bir bootdisk kullanırsanız kullanın highmem konusunda bir ayar yapmıyor olmanız gerektiği, zira bu uniflash ile problem yaratıyor. TechW0rm disketinin boot menulerinde 5 ve 5'i seçerseniz böyle bir açılış yaparsınız.
Bunun ardından diskette yeteri kadar boş yer oluşturup uniflash programını ve yazacağınız boot imajı koyun.
Şimdi de disketten boot edip uniflashı çalıştırın.
İlk yapmanız gereken mevcut biosunuzun yedeğini almak. Zaten menüde ilk seçenek bu işi yapıyor.
Bunun ardından da ikinci seçeneği (Install Bios with bootblock) seçip istediğiniz biosu yazmanız gerekiyor.
Bios yazma işlemi başlamadan önce size emin olup olmadığınızı sorar (emin değilseniz eminim demeyin
ve ardından işlem başlar. İşlem yapılırken bir işlem çubuğu üzerinde ilerlemeyi görebilirsiniz. Buradaki çizginin yeşil olarak ilerlemesi gerekmektedir. Eğer bir şekilde kırmızılar varsa arada problem var anlamına gelir, büyük ihtimalle bios yazma işlemi başarısızlıkla sonuçlanacaktır.
Eğer her şey yolunda giderse bu sefer yukarda bios bilgileri olan satırların altında (menünün hemen üstünde) SUCCESS yazar.
Tebrikler gerektiği gibi biosunuzu yazdınız. Umarım probleminiz çözülmüştür.
PROBLEMLER
Çeşitli sebeplerle bu işlem sırasında problem çıkabilir. Disket biosu okurken takılır, voltaj düşer, elektrik gider vs. vs.
Böyle bir durumda öncelikle makinayı kapatıp, tekrar açın ve boot ediyor mu bakın. Bazı durumlarda bios yazma sorunlu gerçekleşmiş bile olsa, boot edebilir halde olur ve disketten boot etmek mümkündür. Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda biosu tekrar yazmayı deneyebilirsiniz.
Fakat çoğunlukla da böyle olmaz. Diyelim makineyi boot ettiniz fakat hiçbir şey olmuyor. Ne monitörün (genelde dijital monitörlerde) gözünün feri var
ne de herhangi bir şekilde bilgisayarınız biplemedi, sadece harddisk spin aldı, disket sürücüde ne var bile diye bakmadan öyle duruyor.
Bu durumda iki seçeneğiniz var, ya bir bilgisayarcıya gidersiniz (Kadıköy'de Yazıcıoğlu ve civarında bir sürü yer var) `board´unuz ve bios imajınızla birlikte, biosunuzu yazdırır, evinize gelirsiniz ya da biosu kendiniz yazmanın yollarını ararsınız.
İkinci konuda ise bir iki püf nokta var.
HOTFLASH
Öncelikle gerçekleştireceğimiz işin adı hotflash. Basitçe ifade etmek gerekirse, yapacağımız iş bir başka (benzer) bilgisayarı dostan boot edip, uniflash programını çalıştırmak, makina açıkken biosu yerinden söküp diğer yazacağımız biosu takmak, yazma işlemini gerçekleştirmek, makinayı kapatmak, sonra misafir biosu yerinden çıkartıp eskisini takmak ve hayatımızda bir başka ilke daha imza atmış olmanın keyfini çıkartmak.
Öncelikle bu işlem ne zor ne de öyle pek tehlikeli. Biraz dikkatle çok kolaylıkla yapabileceğiniz bir şey. O yüzden "aman olmaz, makinayı yakarsınız, harddisk falan da yanar" diyenlere çok kulak asmayın.
Tabii ki riski var, ama dikkatli olduğunuz ve bebek adımları ile ilerlediğiniz sürece bunlar minimum düzeyde. Bunları söylerken bu yazı kapsamında yaptığınız her şeyin sizin sorumluluğunuzda olduğunu, herhangi bir problem çıkma durumunda kesinlikle ağlamalarınıza kulak asmayacağımı da hatırlatmak isterim.
Bu işlemin temelde bir öncekinde fazla bir farkı yok. Tek fark dediğim gibi, çalışır bir sistemden biosu çıkartıp yerine bir başkasını programlanmak üzere takmak.
Bu konuda da dikkat edilmesi gereken bir iki husus var.
İşlemi yapacağınız anakartların birbirine yakın özelliklerde olması iyi olur. Mesela 440bx bir makine de diğer bir 440Bx biosu yazmanız daha büyük ihtimal. Kısaca illa da aynı anakarttan bir tane daha bulacağım gibi bir derdiniz yok.
Bios chiplerinin uyumluluğu konusunda da, benim bios yazma konusunda icazet aldığım, Serdar Köylü hocama bırakıyorum sözü:
"Chip uzerinde AT29F1000, W29EE011, ISSI 29F020 gibi bir değer olur. Genel olarak hep aynı şekilde 29F gibi başlarlar. Eğer, 29F den sonra 11, 010, gibi bir değer varsa, bu 128KB bir EEROM'dur. Yok, 020, 1000 gibi bir değer varsa, bu chip 256KB bir EEPROM'dur. Tam olarak bilmek için GOOGLE faydalı olacaktır. Simdi, orijinal olarak 256KB bir chip olan anakart üzerinde 128KB ve 256KB chipleri yazman mümkün. Genel olarak hiç bir sorun çıkmaz bu durumda. Ama 128KB chip olan bir anakartta 256 KB yazman mümkün değil."
Bir başka önemli hususta uygulama.
Bios chipini yerinden çıkartmak dikkat isteyen bir iştir. Normalde bunun için özel penseler olmasına rağmen biraz dikkatle saatçi tornavidası ile de bunu yapabilirsiniz. Önemli nokta chipin bir kısmının bir anda çıkmaması ve bu yüzden diğer tarafın eğilip (hatta kırılıp) zarar görmemesidir. Bir miktar eğilmesi de çok problem olmuyor açıkçası, bir küçük tornavida ile bacakları düzgün hale getirebilirsiniz (yeter ki bunu alışkanlık haline getirmeyin)
Tabi ki bu işlemi makine açıkken yapmak oldukça zor olacaktır. Bu yüzden tavsiyem önce makine kapalıyken (hatta atx makineler tamamen fişten bile çekiliyken) biosu yerinden çıkartıp, sonra da fazla bastırmadan (fakat düz olacak, bir tarafı daha gömülü olmayacak şekilde) yerine yerleştirmeniz.
Makineyi bu şekilde açtığınızda büyük ihtimal bios gerektiği gibi çalışıp boot edebilecek, fakat zamanı geldiğinde yerinden de kolay çıkabilecek halde olacaktır.
Yukarıdaki prosedürlerdeki gibi makineyi disketten boot edip, uniflash programını çalıştırın. Şimdi ise biosu yavaşça (ve düz tutmaya özen göstererek) yerinden çıkartın.
Belki de en önemli nokta burası. Bios chiplerinin belli bir yönü vardır, bu yön de bir uçlarında bulunan çentikle belirlenir. Bu çentiğin biosun yuvasında bir karşılığı vardır. Yönünüzü buradan anlayacaksınız.
SAKIN BIOSUN ETİKETİNDEN REFERANS ALMAYIN YANLIŞ YAPIŞTIRILMIŞ OLABİLİR!.
En önemli kriter işte bu çentiğe dikkat etmek. İkinci önemli nokta da yazılacak biosu yavaşça ve yine mümkün olduğu kadar yere paralel tutarak yerleştirmek ki herhangi bir bacak diğerlerinden önce değip bir atlama yapmasın. Özen gösterilmesi gereken bir işlem olmasına rağmen çok da korkulacak bir şey değildir bu. Mesela ben ilk seferde hem çentiğin yönünü şaşırıp ters taktım hem de birkaç bacağın daha önce basmasına sebep oldum.
Felaket senaryolarının başında gelen çentiğin yönünü şaşırma durumunda (eğer çok şaşkın değilseniz ve bir terslik olduğunu on onbeş saniye içinde anlarsanız) hemen fişi çekin. Benim biosum bu kısa sürede aşırı ısınmasına rağmen ne kendisine ne de boarda bir zarar vermedi mesela.
Misafir biosu yerine taktınız, fazla bastırmadınız ve uygun imajla yazmaya başladınız. İşlem bitti, işlem çubuğu yemyeşil, her şey yolunda gitti, geçmiş olsun. Bilgisayarı kapatın, eski biosunuzu geri takın ve iş bitti.
Fakat diyelim böyle olmadı, diğer senaryodaki gibi ekranda kırmızılar var, bios yazılamadı, öylece kaldınız. Bu noktada bile yapabileceğiniz bir şeyler var. Yukarda anlattığımız gibi benzer bir boardun biosunu çıkartıp, yine aynı yöntemle yazıp sonra da biosu çalışmaz durumdaki bilgisayarınıza takabilirsiniz. Ben 440BX chipsetli Gigabyte GA-6BXE boardun biosunun yerine Tomato LX boardun biosuna, Abit BM-6 anakart üzerinde bios yazdım ve bir problem çıkmadı.
Tabi başka yöntem olarak dual bioslu bir makine kullanmak da söz konusu olabilir ama bunu ben denemedim bu yüzden bu konuda bir şey söyleyemeyeceğim
Bu yazı
Kıvılcım Hindistan'a ait olup yazının bazı bölümleri kısaltılmıştır.
bios konusunda lütfen acil yardım 
